Fiziki Gümüş

Talep>Arz

Japonya: ~145$/ons
BAE: ~165$/ons
Çin: ~140$/ons
ABD: ~100$/ons

Fiziki gümüş fiyatının dolar bazında ülkeden ülkeye farklılık göstermesi, ilk bakışta şaşırtıcı gelse de aslında tamamen lojistik, yasal ve piyasa yapısıyla ilgili somut gerekçelere dayanır. Uluslararası piyasada gördüğünüz ons fiyatı (XAG/USD) saf bir gösterge olsa da, o gümüşün elinize fiziksel olarak ulaşana kadar geçtiği süreçler fiyatı değiştirir.

Farkın ardındaki temel etmenler:

1. Gümrük Vergileri ve İthalat Rejimleri

Her ülkenin gümüş ithalatına uyguladığı politikalar farklıdır. Bazı ülkeler gümüşü sadece bir yatırım aracı olarak görürken, bazıları stratejik bir sanayi ham maddesi olarak değerlendirir.

İthalat Vergileri: Gümüş ithal edilirken ödenen gümrük vergileri doğrudan dolar fiyatına eklenir.

KDV: Birçok ülkede gümüş sanayi metali sayıldığı için yüksek KDV oranlarına tabidir. Yatırım amaçlı külçe gümüşlerde bazı ülkeler vergi muafiyeti sağlarken, diğerleri sağlamaz; bu da son kullanıcı fiyatını dolar bazında yukarı çeker.

2. Fiziksel Arz ve Talep Dengesi (Arbitraj Engelleri)

Kağıt üzerindeki gümüş fiyatı (Londra veya New York borsaları) ile fiziksel gümüşün fiyatı her zaman aynı değildir.

Yerel Kıtlık: Eğer bir ülkede (örneğin Çin veya Hindistan) fiziksel gümüşe talep çok yoğun ancak stoklar azsa, o ülkedeki gümüş fiyatı dünya ortalamasının üzerine çıkar.

Arbitraj Zorluğu: Teorik olarak ucuz olan yerden alıp pahalı olan yerde satmak (arbitraj) gerekir; ancak nakliye riskleri, sigorta maliyetleri ve yasal kurallar bu geçişi zorlaştırdığı için fiyat farkları kalıcı olabilir.

3. Lojistik ve Sigorta Maliyetleri

Gümüş, altına kıyasla çok daha ucuz ama çok daha ağır ve hacimlidir.

Taşıma Maliyeti: 1 milyon dolarlık altın bir sırt çantasına sığabilirken, 1 milyon dolarlık gümüş tonlarca ağırlıktadır. Bu durum gümüşün uluslararası nakliyesini, depolanmasını ve sigortalanmasını altına göre çok daha maliyetli yapar. Bu masraflar, madenin çıkarıldığı veya ana ticaret merkezlerinden (Londra gibi) uzak olan ülkelerde fiyata yansır.

4. İşçilik ve Sertifikasyon Farkları

Gördüğünüz fiyat "spot" fiyat olsa da, piyasada satılan gümüşler genellikle külçe, sikke veya granül formundadır.

Rafineri Farkı: Uluslararası geçerliliği olan (LBMA sertifikalı gibi) rafinerilerin gümüşleri, yerel ve daha az bilinen rafinerilere göre daha yüksek "prim" ile satılır.

Üretim Maliyetleri: Gümüşün işlenmesi, mühürlenmesi ve paketlenmesi için her ülkenin işçilik ve enerji maliyeti farklıdır.

5. Döviz Likiditesi ve Kur Marjları

Gümüş dolarla fiyatlansa da, gümüşü satın almak için önce yerel paranızla dolar almanız gerekir.

Bazı ülkelerde dolar likiditesi düşükse veya bankalar dolar satışında yüksek komisyon/makas aralığı uyguluyorsa, bu dolaylı olarak gümüşün size maliyetini artırır.

Ekranlarda gördüğünüz o tek dünya fiyatı (örneğin 100 $), gümüşün Londra'daki bir depoda bekleyen hayali fiyatıdır. Onu kendi ülkenizdeki kuyumcudan veya bankadan almak istediğinizde üzerine "ülke payı" eklenir.

Fiziksel Gümüş Açığa Satılabilir Mi?

Gümüşün yükselişinden kâr etmek kadar, düşüşünden de kazanç sağlamak istemeniz gayet mantıklı bir stratejidir. Ancak fiziksel gümüş (yastık altındaki takı, külçe veya sikke) ile klasik anlamda açığa satış yapmak teknik ve pratik olarak pek mümkün değildir.

Neden Fiziksel Gümüşü Açığa Satamazsınız?

Açığa satış (short selling), sahip olmadığınız bir varlığı birinden ödünç alıp satmak ve fiyat düştüğünde geri alıp iade etmek mantığına dayanır.

Ödünç Alma Sorunu: Bir kuyumcu veya banka, size "al bu fiziksel gümüşü sat, fiyat düşerse bana gümüş olarak geri verirsin" demez. Fiziksel piyasada böyle bir ödünç mekanizması yoktur.

İşlem Hızı ve Maliyet: Fiziksel gümüşü alıp satarken ödediğiniz makas aralığı (spread) ve işçilik maliyetleri o kadar yüksektir ki, fiyat düşüşünden kar etseniz bile bu farklar kazancınızı eritir.

Gümüşün Düşüşünden Nasıl Kar Edilir?

Eğer gümüşün fiyatının düşeceğini öngörüyorsanız, bunu finansal piyasalardaki dijital araçlarla yapabilirsiniz:

VİOP (Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası): Borsa İstanbul bünyesinde gümüş sözleşmelerinde "satış" (short) pozisyonu açabilirsiniz. Elinizde hiç gümüş olmasa da fiyat düşüşünden TL bazında kar edebilirsiniz.

Forex Piyasası: Gümüşe karşı dolar (XAG/USD) üzerinden çift yönlü işlem yapabilirsiniz. Kaldıraçlı bir piyasa olduğu için risk yüksektir ancak açığa satışın en yaygın adresidir.

Gümüş Varantları: Fiyatın düşeceği beklentisiyle "satım (put) varantı" alabilirsiniz.

Elinizdeki fiziksel gümüşü ancak normal yolla satıp (nakde geçip), fiyat düştüğünde daha fazlasını yerine koyarak dolaylı bir avantaj sağlayabilirsiniz. Ama elinizde gümüş yokken fiziksel gümüş üzerinden bu işlemi yapamazsınız.

Eğer bu piyasalarda yeniyseniz, açığa satışın sınırsız zarar riski barındırdığını (fiyatlar beklediğinizin aksine yükselirse) unutmamak gerekir.